Waarom we soms sympathie voelen voor een slecht personage

Kun je sympathie of begrip hebben voor een slecht personage in een serie of film?

Die vraag hield me bezig. Ik typte hem letterlijk in en kreeg vrijwel meteen een bevestigend antwoord: ja, dat kan. Vooral wanneer een personage complex is geschreven. Wanneer de antagonist niet alleen slecht is, maar ook mens. Iemand met een geschiedenis, pijn, motieven. Iemand die schuurt.

Zo’n personage roept tegenstrijdige emoties op. Afkeer, maar ook nieuwsgierigheid. Oordeel, maar ook begrip. En soms zelfs sympathie.

Waarom ik het me afvroeg?
Ik keek naar de Netflix-serie Animal Kingdom.

Animal Kingdom is een Amerikaanse misdaaddramaserie, ontwikkeld door Jonathan Lisco. De serie is gebaseerd op de gelijknamige Australische film uit 2010, die werd geschreven en geregisseerd door David Michôd. Die film was op zijn beurt geïnspireerd op de beruchte criminele familie Pettingill.

In de serie volgen we de familie Cody. En één personage bleef bij mij hangen:
Andrew ‘Pope’ Cody.

Pope is beschadigd. Geestelijk instabiel, snel geneigd tot geweld, voortdurend op spanning. Wat er precies met hem aan de hand is, wordt pas in het zesde en laatste seizoen echt duidelijk. Wat hem ook niet helpt, is zijn moeder: manipulatief, narcistisch, gewelddadig en extreem crimineel. Een verstikkende invloed.

Laat één ding duidelijk zijn: ik ben het tegenovergestelde van alles wat met geweld te maken heeft. Ik zal nooit geweld of misdaad goedpraten. En toch voelde ik sympathie voor Pope.

Waarom?

In de serie zie je hem worstelen. Met zichzelf, loyaliteit, schuld. Met een moreel besef dat er wél is, maar telkens wordt overschaduwd door angst, manipulatie en familiebanden. Hij pleegt gruwelijke daden, waaronder moord. En toch zie je ook het kind dat nooit emotioneel veilig is geweest.

Misschien zat daar de herkenning.

Nee, ik kom niet uit een crimineel gezin. Maar wel uit een instabiel gezin. Met ADD en een lichte vorm van ASS, waar vroeger weinig aandacht of begrip voor was. Onwetendheid kan diepe sporen trekken. Ik weet hoe het voelt om innerlijk te worstelen, om anders te reageren dan je eigenlijk zou willen, om je eigen hoofd niet altijd te vertrouwen.

Dat maakt niemand slecht.
Maar het maakt het leven soms wel ingewikkeld.

Misschien is dat waarom we sympathie kunnen voelen voor een slecht personage. Niet omdat we hun daden goedkeuren. Maar omdat we de menselijke breuklijnen herkennen. Omdat we zien dat gedrag vaak voortkomt uit beschadiging.

Er is dus niets mis met je als je sympathie voelt voor een slecht karakter. Het zegt misschien juist iets over je vermogen tot nuance. Tot empathie. Tot het zien van de mens achter de daad.

Voor liefhebbers van spannende thrillers is Animal Kingdom absoluut een aanrader. Soms ongemakkelijk. Soms tenenkrommend spannend. Maar vooral een serie die laat zien hoe dun de lijn kan zijn tussen dader en beschadigde ziel.

Wat zou er van een mens overblijven als hij wél veiligheid had gekend?

En hoe dun is eigenlijk de lijn tussen wie wij zijn geworden… en wie wij hadden kunnen zijn?