Hoe veiliger we worden, hoe onveiliger het soms voelt

Hoe langer ik erover nadenk, hoe minder ik het begrijp.

Jonge mensen van nog geen achttien jaar die roepen dat ze hun Nederland terug willen. Als we voor het gemak achttien jaar teruggaan in de tijd, komen we uit in 2008. De euro was toen al jaren ingevoerd en ook het huidige zorgstelsel bestond inmiddels twee jaar.

Maar wat willen we dan precies terug?

De cijfers vertellen een ander verhaal

Nederland is op veel meetbare punten veiliger geworden. Dat klinkt misschien vreemd wanneer je naar sommige beelden van tegenwoordig kijkt, maar de cijfers vertellen een ander verhaal. In 2025 kwamen in Nederland 103 mensen om door moord of doodslag. Dat was het laagste aantal sinds de start van de registratie.

Ook de Veiligheidsmonitor 2025 van het CBS laat iets interessants zien. Het slachtofferschap van traditionele criminaliteit is sinds 2005 met 52 procent afgenomen. Tegelijkertijd voelt een groter deel van de bevolking zich de laatste jaren weer onveilig. In 2025 gaf 37,2 procent van de Nederlanders van vijftien jaar en ouder aan zich weleens onveilig te voelen. In 2005 was dat nog 50 procent.

Veiligheid is meer dan een cijfer

Daar zit voor mij een merkwaardige tegenstelling in.

We zijn op verschillende punten veiliger geworden, terwijl het gevoel van onveiligheid weer toeneemt. Feitelijke veiligheid en ervaren veiligheid zijn blijkbaar twee verschillende dingen. Misschien is juist dat verschil een van de interessante maatschappelijke vragen van deze tijd.

Maar goed, hoe langer ik erover nadenk, hoe minder ik het soms begrijp.

Dat oudere mensen zich laten meeslepen door angst en boosheid, kan ik misschien nog wel begrijpen. Dat mensen met fakkels lopen, begrijp ik al een stuk minder. Dat er met symbolen en vlaggen wordt gezwaaid die verwijzen naar een heel donkere periode uit onze geschiedenis, begrijp ik niet. Dat iemand de Hitlergroet brengt, begrijp ik al helemaal niet.

En dat mensen anderen mishandelen omdat ze een andere mening of gedachte hebben, begrijp ik misschien nog wel het minst.

We lijken steeds sneller tegenover elkaar te komen staan. Wie niet dezelfde mening heeft, krijgt al gauw een etiket opgeplakt. Alles wat niet bij PVV, JA21 of FVD past, wordt door sommigen weggezet als extreemlinks. Maar ook dat beeld verdient wat mij betreft enige nuance. Nederland heeft sinds de jaren zeventig verschillende kabinetten gehad waarin partijen van uiteenlopende politieke richtingen samenwerkten. Zo maakte de PvdA bijvoorbeeld deel uit van de kabinetten-Kok en van kabinet-Rutte II.

Misschien begint veiligheid met luisteren

Misschien is dat wel wat mij het meeste bezighoudt.

Als je werkelijk bezorgd bent over de richting waarin Nederland zich beweegt, waarom zou je dan niet proberen met elkaar te praten?

Niet om elkaar meteen te overtuigen. Niet om de ander een etiket te geven. Gewoon om te luisteren.

Want misschien begint veiligheid niet alleen bij meer politie, meer camera’s, strengere regels of hogere hekken. Misschien begint ze ook daar waar we elkaar nog kunnen aankijken zonder elkaar als vijand te zien.

Ik heb er geen eenvoudig antwoord op.

We hoeven ook niet overal meteen een antwoord op te hebben denk ik. Soms zou een gesprek al een aardig begin zijn.

Afbeelding met AI gegenereerd.