Staand slapen in de cel: juridisch houdbaar of onmenselijk?

“De dood van menselijke empathie is een van de vroegste en meest sprekende tekenen van een cultuur die op het punt staat te vervallen in barbarij”
— Hannah Arendt

PVV’er Emiel van Dijk bagatelliseert internationaal erkende martelmethode
Tijdens het Tweede Kamer-debat over het cellentekort deed PVV-Kamerlid Emiel van Dijk een opvallende en juridisch dubieuze uitspraak. Hij suggereerde dat cellen best overvol kunnen worden met criminelen, desnoods door hen staand te laten slapen. Zijn opmerking veroorzaakte direct verontwaardiging bij de andere Kamerleden, die de implicaties ervan met afschuw ontvingen.

Deze praktijk – gedwongen staand slapen – is internationaal als een vorm van marteling erkend. Het werd onder andere toegepast in totalitaire regimes en door autoritaire gevangenissystemen om gevangenen te breken, zowel fysiek als mentaal. In de beruchte gevangenissen van de Sovjet-Unie en in Guantanamo Bay werd deze methode ingezet om gevangenen uit te putten en te destabiliseren.

Opvallend is dat PVV-Kamerleden geen standpunten mogen innemen zonder expliciete goedkeuring van partijleider Geert Wilders. Dit betekent dat Van Dijks uitspraak niet zomaar een losse flodder is, maar kan worden gezien als een officiële lijn binnen de PVV. Dat brengt de partij direct op ramkoers met de fundamenten van de rechtsstaat en zet druk op coalitiepartners VVD, NSC en BBB, die nu zullen moeten reageren op deze controversiële suggestie.

Hannah Arendt (1906–1975) was een Duits-Amerikaanse politiek denker en filosoof, vooral bekend om haar werk over totalitarisme, macht, autoriteit en morele verantwoordelijkheid. Ze vluchtte in 1933 voor het naziregime en vestigde zich uiteindelijk in de VS, waar ze invloedrijke boeken en essays schreef.

Invloed en nalatenschap

Arendts ideeën blijven relevant in discussies over autoritarisme, morele verantwoordelijkheid en de rol van burgers in democratieën. Haar analyse van hoe bureaucratische systemen individuen veranderen in radeloze uitvoerders van kwaad wordt nog steeds gebruikt om moderne politieke structuren en schandalen te begrijpen.

Zorgwekkend vind ik dat een deel van de Nederlandse stemgerechtigden voor dit soort lui hebben gekozen, die in mijn ogen aan de verkeerde kant van de geschiedenis staan. Nog erger vind ik dat ik minstens een persoon ken die deze methode prima toepasbaar vind.

Gevangenen dienen ook weer terug te keren in de samenleving. Dat zal een pak meer problemen opleveren als ze op deze manier hun straf moeten uitzitten.