Tussen de heg en het grote verdwijnen

Gisteren schreef ik over de heg, maar ik vergat iets kleins. Of juist iets groots. In het stuk heg waar ik het over had, broeden geen mussen. Het is er voor hen – of voor welke vogel dan ook – onmogelijk een nest te bouwen. Een kale plek, als een lege belofte.

De ligusterheg is een ander verhaal. Daar wél: daar gonst het, daar fladdert het, daar leeft het. Vol nestjes, vol zacht vogelgeluid, vol belofte. En ik denk weleens: als daar het hele jaar door gebroed zou worden, zou ik de heg nooit meer snoeien. Alles voor de mussen. Alles voor het leven.

Ik heb een groen hart, geloof ik. Of op z’n minst een hart dat steeds groener wil worden. Ik hou van alles wat leeft – elk insect, elk vogeltje, elk klein wezen dat deel uitmaakt van het grote geheel. Niets leeft los. Alles hangt met alles samen. Hoe meer verdwijnt, hoe meer wij zelf verdwijnen.

Daarom gebruik ik geen gif. Niet in de tuin, niet op het gras, nergens. En toch zie ik het nog vaak gebeuren, soms achteloos, soms uit onwetendheid. En steeds vaker denk ik: het verdwijnen gaat sneller dan wij kunnen bijbenen.

Wetenschappers waarschuwen dat de insectenpopulatie wereldwijd met zo’n 2,5% per jaar afneemt. Als dat zo doorgaat, zouden insecten binnen een eeuw vrijwel verdwenen kunnen zijn. Dat is niet zomaar een natuurfeit. Dat is een echo van wat wij verliezen: bestuiving, voedsel, vogels, reptielen, balans – leven.

Zonder insecten vallen schakels weg. Wat eerst klein leek, wordt een kettingreactie. Het raakt vogels, amfibieën, reptielen. En uiteindelijk onszelf. Wij staan niet los van deze keten. We zijn erin verweven.

Soms voelt het alsof ik mezelf informeer uit een soort koppigheid. Omdat ik wil blijven weten, ook als het zinloos lijkt. Want het gedrag van ons als soort verandert niet snel genoeg. Niet fundamenteel. En toch blijf ik lezen, kijken, luisteren. Want als ik ophoud met proberen te begrijpen, houd ik misschien ook op met hopen.

“Alles hangt met alles samen. Hoe meer verdwijnt, hoe meer wij zelf verdwijnen.”